على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

835

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

تدخل ( tadaxxol ) م . ع . درآمدن يا اندك اندك در آمدن . تدخن ( tadaxxon ) م . ع . بوى دود گرفتن . تدخين ( tadxin ) م . ع . دخنت النار تدخينا : دود برآمد از آتش . تدرأ ( todra ' ) و تدرأة ( todraat ) ص . ع . رجل ذو تدرأ او تدرأة : مرد دفع‌كنندهء خصم ياقوت و شوكت . و كذلك سلطان ذو تدرأ و ذو تدرأة اى ذو عدة و قوة على دفع اعداءه . تدرب ( tadarrob ) م . ع . تدرب بالشيئ : خو كرد و حريص گرديد به آن چيز . تدربس ( tadarbos ) م . ع . پيش گرديدن . تدربؤ ( tadarbo ' ) م . ع تدربا الشيئ گرد گرديد و غلطيد آن چيز . تدرة ( taderrat ) و ( tedarrat ) ا . ع . شير بسيار . تدرج ( tadarroj ) م . ع . اندك‌اندك نزديك گرديدن . تدرج ( tadarroj ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پايه‌پايه بالا رفتن . و بتدريج پيش آمدن . تدردر ( tadardor ) م . ع . تدردرت اللحمة : جنبيد و لرزيد آن عضله . تدرع ( tadarro ' ) م . ع . پوشيدن زن پيراهن و مرد دراعه را . و تدرع الرجل : پوشيد مرد زره آهن را . تدرؤ ( tadarro ' ) م . ع . پنهان شدن از چيزى جهت فريب دادن آن . و تدرؤا عليهم : دست ظلم دراز كردند بر آنها . تدره ( todrah ) ا . ع . هو ذو تدره القوم : او راننده و دفع‌كنندهء آن قوم است و حمايت‌كنندهء آنهاست . تدرى ( tadarri ) م . ع . تدرى الصيد : فريب داد شكار را . و تدرت المراة : شانه كرد زن موى را . تدريب ( tadrib ) م . ع . شكيبائى نمودن در كارزار وقت شدت و فرار و دربه و به و فيه و عليه تدريبا : خوگر گردانيد او را بر آن . يق دربته الشدايد حتى قوى و مرن عليها و برآغالانيد و حريص ساخت يق دربت البازى على الصيد يعنى برآغالانيدم باز را بر شكار . تدريج ( tadrij ) م . ع . درج الكتاب تدريجا : در نورديد نامه را . و درجه الى كذا : نزديك گردانيد او را بسوى آن بتدريج . و درجنى الطعام و الامر : تنگ‌روزى و بىطاقت گرديده‌ام . تدريج ( tadrij ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - درجه‌بدرجه و مرتبه بمرتبه . و آهسته آهسته . تدريجا ( tadrijan ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - متدرجا و بطور تدريج و آهستگى . تدريجى ( tadriji ) ص و م ف . پ . منسوب بتدريج . و عمل تدريجى : كارى كه به آرامى و آهستگى و كم‌كم اجرا شود . و تدريجى كردن : متدرجا كردن . تدريس ( tadris ) م . ع . درس الكتاب تدريسا : سبق گفت . تدريس ( tadris ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - تعليم و گفتن درس و سبق . تدريع ( tadri ' ) م . ع . درعه تدريعا : زره پوشانيد او را . و درع المراة : پيراهن پوشانيد زن را . و درع الرجل : پيش برآمد آن مرد . و درع فلانا : خفه كرد فلان را . و درع الشيئ : ظاهر نمود آن چيز را . تدريق ( tadriq ) م . ع . نرم گردانيدن . تدريك ( tadrik ) م . ع . پياپى باريدن باران ( شدد للمبالغة ) . تدريم ( tadrim ) م . ع . درم اظفاره تدريما : برابر و هموار گرديد ناخنهاى او پس از گرفتن آنها . تدريه ( tadrih ) م . ع . دره على كذا تدريها : زياده كرد بر من آن را . و دره فلان فلانا : دگرگون و ناشناخت ساخت خود را فلان براى به همان . تدسس ( tadassos ) م . ع . مخفى شدن و مخفى كردن خود را . تدسية ( tadseyat ) م . ع . چون از دس ( dass ) باشد پوشانيدن و كم كردن قوله تعالى و قد خاب من دسها اى دسسها . و اگر معتل باشد يق دسى النفس تدسية : ورغلانيد نفس را و تباه گردانيد آن را . و دسى عنه حديثا : برداشت از وى حديث را و نقل كرد . تدسيم ( tadsim ) م . ع . دسم المطر تدسيما : تر گردانيد باران ( شدد للمبالغة ) . و نيز تدسيم : بروغن تر كردن و سياه كردن چاهك زنخ بچه را تا چشم زخم بوى نرسديق دسموا نونة الصبى ( بصيغة الامر ) اى سودوهاليلا تصيبها العين . تدشن ( tadaccon ) م . ع . گرفتن . تدعب ( tada'ob ) م . ع . تدعب عليه : ناز كرد بر وى . تدعة ( tod'at ) و ( todaat ) ا . ع . تن آسائى و فراخى عيش . تدعث ( tada'os ) م . ع . تدعثت صدورهم : پر از كينه شدند . تدعدع ( tada'do ' ) ا . ع . رفتار پير كلانسال . تدعر ( tada'or ) م . ع . تدعر وجهه : زشت‌گون و پيسه گرديد روى او . تدعص ( tada'os ) م . ع . تدعص اللحم :